Kaartbeeld
2026
luchtfoto van vandaag
Gader
1 km
Zo werd dit gemaakt
Twee soorten vragen aan Gader
Dit verhaal steunt op twee soorten data, allebei opgehaald via Gader op 4 oktober 2026. De historische kaarten en luchtfoto's komen als kaartbeeld uit de geodiensten van Digitaal Vlaanderen. De huidige waterlopen komen als lijnen met naam en categorie uit de Vlaamse Hydrografische Atlas, de officiële waterlopenkaart van Vlaanderen. Omdat beide in hetzelfde coördinatenstelsel zitten, liggen de lijnen van vandaag zonder verdere bewerking over elk historisch beeld.
De vragen
- Welke historische kaarten bestaan er voor Vlaanderen? Gader vond Ferraris, Vandermaelen, Popp en de luchtfoto's van 1971.
- Geef alle waterlopen rond Gent. Rond het centrum leverde dat 614 segmenten op. Voor het ruime kader van 13 bij 13 km vroegen we de 151 bevaarbare segmenten op.
- Teken het centrum van Gent op elk historisch beeld, en de ruime omgeving op Ferraris.
- Geef de wateroppervlakken uit het GRB rond de Blaarmeersen. Daaruit komt de omtrek van de Watersportbaan.
Wat de data zelf vertelt
- Waar de Leie eindigt: het eindpunt van de waterloop "Leie" in de waterlopenkaart.
- Hoeveel water gegraven is: de lengte per categorie, binnen het kader van 13 bij 13 km.
- Hoe oud een waterloop minstens is: op welke kaart hij voor het eerst opduikt.
Dateren met de kaarten
Voor vier waterlopen vonden we geen bouwjaar in de bronnen. We legden de huidige loop over elk tijdsbeeld en keken waar er water onder ligt. Bij twee andere, waarvan het jaartal wel bekend is, testten we zo de methode.
| Waterloop | Ferraris 1777 | Vandermaelen 1850 | Luchtfoto 1971 | Besluit |
|---|---|---|---|---|
| Visserij | ja | ja, met "Écluse de la Pêcherie" | ja | bestond al vóór 1777 |
| Franse Vaart | ja, kronkelend | ja | ja | bestond al vóór 1777 |
| Vertakking De Pauw | ja, gracht van het Spaans Kasteel | ja | ja | bestond al vóór 1777 |
| Verbindingskanaal | nee | nee | ja | tussen 1850 en 1971 (de stad Gent noemt 1863) |
| Watersportbaan | nee, meersen | nee, Blauwe Meersen | ja | tussen 1850 en 1971 (ingehuldigd in 1955) |
Beperkingen
- Ferraris en Vandermaelen liggen soms enkele tientallen meters verschoven. We vergelijken vorm en ligging, geen exacte lijnen.
- De Popp-kaart heeft geen kaartbladen voor de binnenstad van Gent en viel daarom af.
- Het stuk Schelde door de binnenstad heeft in de waterlopenkaart geen naam. We rekenen het tot de Schelde.
- Leie en Schelde zijn hier "rivier", ook waar ze rechtgetrokken of gekanaliseerd zijn.
- Gedempte waterlopen zitten niet in de waterlopenkaart. Je ziet ze enkel op de historische beelden. De Reep tekenden we als het stuk Nederschelde tussen het Geeraard de Duivelsteen en het Veermanplein.
- Of de Leiearm en de twee Scheldearmen in de stad natuurlijk zijn of (deels) gegraven, vonden we niet eenduidig in de bronnen. Ze liggen wel alle drie al op Ferraris.
Kleuren op de kaart
Elke waterloop waarover de tekst gaat, krijgt een eigen kleur en een label op de kaart. Ga met de muis over een naam in de tekst of tik erop, en de waterloop licht op. Andere waterlopen staan in het wit.
Opgesteld metGaderGader is een dienst van Movias · gader.io
Kaartdata: GRB-watergangen (Digitaal Vlaanderen), Ferrariskaart (1777), Topografische kaart Vandermaelen (1846-1854), orthofotomozaïek 1971 en actuele orthofoto (Digitaal Vlaanderen), Vlaamse Hydrografische Atlas, waterloopsegmenten (VMM). Historische feiten: Stad Gent, Gent en het water, vroeger en nu; VRT NWS over de Reep; VRT NWS over Gent en zijn waterlopen; Milieuboot; Wikipedia, Kanaal Gent-Brugge; Wikipedia, Samenvloeiing van de Leie en de Schelde; Gent de Kuip, Reep; Gent de Kuip, Leie; UGent Memorie, Watersportbaan; Gent de Kuip, Roeien; Historische Huizen Gent, Sint-Baafsabdij; Stad Gent, Geschiedenis van Watersportbaan-Ekkergem. Plaatsen gezocht via OpenStreetMap.